1. Na dwa dni przed zamierzonym pieczeniem chleba, należy sporządzić zakwas. W tym celu wsypujemy 2 garści mąki żytniej razowej do dość głębokiego naczynia i mieszamy z taką ilością letniej wody, by uzyskać dość rzadką papkę. Następnie zakwas należy przykryć wilgotną ściereczką i odstawić w ciepłe miejsce na 2 doby (np. na lodówkę). Jeżeli zdarzyłoby się, że po 2 dobach zakwas będzie pachniał octem, wtedy nie nadaje się do użytku. Mogło by to być spowodowane zbyt niską temperaturą w pomieszczeniu. 2. W celu sporządzenia zaczynu należy pokruszyć drożdże, wymieszać je z cukrem i zalać ciepłym mlekiem. Całość posypać przy pomocy sitka, łyżką mąki, a następnie odstawić na około 20 minut do wyrośnięcia. 3. Wymieszać mąkę żytnią z mąką pszenną, dodać sól i ewentualnie pestki słonecznika, dyni lub kminek. Wlać zaczyn, wyrośnięte drożdże, a następnie stopniowo dodawać wodę i wyrabiać na gładkie ciasto. Dokładnie wyrobić ciasto przy pomocy łyżki, gdyż ma ono dość rzadką konsystencję. Następnie wyrobione ciasto należy przykryć ściereczką i odstawić w ciepłe miejsce na godzinę do wyrośnięcia. Gdy już mamy wyrośnięte ciasto, dzielimy je na połowę. Każdą z połówek wkładamy do prostokątnej blaszki „keksówki”, która uprzednio została natarta tłuszczem i wysypana mąką. 4. Po uformowaniu bochenków, smarujemy je lekko ciepłą wodą i pozostawiamy jeszcze na około 30 min do wyrośnięcia. Ponownie smarujemy ciasto wodą. Po tym czasie chleb posypujemy pestkami dyni lub słonecznika i lekko nakłuwamy widelcem. Następnie jeszcze raz smarujemy letnia wodą. W trakcie nagrzewania się piekarnika, wkładamy do niego żaroodporne naczynie z gorącą wodą, która parując zapewni odpowiednią wilgotność. 5. Chleb wkładamy do pieca rozgrzanego do 200C i pieczemy ok. 50 – 60 min. Na koniec jeszcze raz smarujemy wodą i zostawiamy przez chwilkę w piecu do wyschnięcia.
Jeżeli mamy ochotę na okrągły chlebek, wtedy ciasta nie dzielimy na połowę, tylko dosypujemy maki i formujemy duży bochen, nacinamy go w ukośną kratkę i dalej postępujemy jak w przypadków dwóch chlebów z formy.
